Het idee dat bureaucratie typisch een ding is van de overheid klopt niet. De bureaucratie van sportverenigingen, de zorg, grote bedrijven, het onderwijs, de jeugdzorg en de culturele sector is niet van de overheid, maar bestaat (grotendeels) daarbuiten. Dit misverstand belemmert de effectieve aanpak van bureaucratische overlast.

Naast alle mislukte 'aanpak van overheidsbureaucratie' zijn er gelukkig in Nederland en België ook enkele waardevolle initiatieven. Zo helpt de Kafkabrigade in Nederland mensen die vastlopen in procedures en regels. De brigade wil daarbij behoorlijk bestuur bij de overheid stimuleren. Via kafka.be kunnen burgers in België overbodige en overlastgevende procedures melden die dan ook vaak verdwijnen. Uiteraard kunnen we alleen maar blij zijn met dit soort initiatieven. Wat is dan het probleem?

In de eerste plaats verhult het idee dat bureaucratie een overheidsding is, de grote omvang van bureaucratische overlast in particuliere sectoren. Zo lopen mensen met een beperking, digibeten, mensen met dyslexie, ouderen en lager opgeleiden ook vaak tegen hoge drempels aan bij het bestellen van sushi, het reizen met openbaar vervoer, het indienen van schadeclaims bij bedrijven of het inschrijven voor cursussen. 

In de tweede plaats blijft onzichtbaar dat de mechanismen die voor overlast zorgen binnen en buiten de overheid dezelfde zijn. Het weg-definiëren van bureaucratie als een overheidsding verhindert dat sectoren van elkaar kunnen leren.

In de derde plaats leidt het misverstand tot een tunnelvisie over de oorzaken van de brede onvrede over bureaucratie. Hij suggereert dat die onvrede het gevolg is van het falen van de overheid. Het ligt meer voor de hand dat die onvrede veroorzaakt wordt door negatieve ervaringen met bureaucratie in àlle sectoren. Zulke ervaringen worden net zo goed gevoed door HR-afdelingen van bedrijven die werknemers een jaar voor hun pensioen nog een ontwikkelingsplan laten schrijven of door winkels of servicebedrijven die nauwelijks bereikbaar zijn voor klachten.

De erkenning dat bureaucratie overal is, ook buiten de overheid, versterkt de effectieve aanpak van bureaucratische overlast.