Hopeloosheid over bureaucratie is begrijpelijk. De Toeslagenaffaire sleept maar door, jongeren lopen nog steeds vast in de jeugdzorg, wie ooit een foute afslag heeft genomen wordt nog steeds naar het afvoerputje geduwd, werknemers moeten een jaar voor hun pensioen hun persoonlijke ontwikkelingsplannen indienen. Toch is er geen reden tot hopeloosheid. Pessimisme over bureaucratische overlast is niet nodig en bovendien schadelijk.

Ten eerste is huidig falen geen garantie voor de toekomst. De meeste opdrachtgevers voor grote operaties 'tegen bureaucratie' waren gewoon blind voor doelgroepen. Ze maakten zelden duidelijk wat ze concreet voor welke doelgroep gingen bereiken. En ze hadden meestal geen idee van de mogelijke effecten van hun operaties voor die doelgroep. Die blindheid en doelloosheid zijn de voornaamste redenen voor bureaucratische overlast. Bedenk eens wat er mogelijk zou zijn wanneer ze hun huiswerk wel goed zouden doen.

Ten tweede zijn er ook successen. De Kafkabrigade in Nederland, kafka.be in België, buurtzorg. Klein en beperkt misschien, maar deze initiatieven werken. Ze laten zien dat het mogelijk is, als je weet waar je op mikt.

Ten derde bestaan er nu gereedschappen tegen blindheid en doelloosheid. Per doelgroep en per regeling is het mogelijk systematisch te analyseren wat de aard en oorzaak van de overlast is. Zo zorgen verwijsregelingen vaak voor wachttijd en toeslagenregelingen voor onterechte verdenkingen. Bij elk profiel hoort een andere aanpak. Bij elke casus hoort een andere optimale strategie. Dat is geen hogere algebra met ronkende formules van bestuursgoeroes, maar gewoon een kwestie van goed uitzoeken.

Hopeloosheid over bureaucratie is niet nodig. En schadelijk, want hopeloosheid hindert de aanpak van bureaucratische overlast.